True
Nederland.TV - TV kijken via internet, de beste tv-programma's bij elkaar! Nederland.FM   Nederland.TV   Contact   Privacy & Cookies  

De verwondering - Alle afleveringen
De verwondering
De Verwondering: Leoni Jansen

Al jaren staat zangeres en theatermaker Leoni Jansen (65) in de wereld van muziek garant voor kwaliteit. Spectaculaire voorstellingen maakte ze, zoals met de African Mama's en Daughters of Africa, maar ze organiseerde ook een operafeest voor kinderen, maakte cd's, trad op met pianist Polo de Haas en nu met Carel Kraayenhof. Met enige moeite leert ze deze successen te vieren en leeft nu vanuit overvloed. Ze vond de tijd en energie om een boek te schrijven over het oorlogsverleden van haar vader. Wat vroeger nooit was uitgesproken, werd omgegoten in begrip: begrip voor de moeilijke keuzes die mensen in complexe tijden van oorlog moeten maken. Vijf jaar geleden overleed haar man na een kort ziekbed. Deze coronaperiode van gedwongen inkeer doet haar denken aan de rouw: 'Toen heb ik geleerd om bij vandaag te leven. Morgen zien we wel verder.' Ze leerde de wanhoop hanteren en ervoer hoe haar geliefde een onuitputtelijke bron van liefde bleef: 'Ik heb vierentwintig jaar de hoofdprijs gehad en ik bouw nog steeds verder op de goede jaren die we samen hebben beleefd.' Haar dierbare tekst is een gedicht van de Canadese bisschop Brent over een vertrekkend schip dat zich aan het zicht van de toeschouwers onttrekt, maar dat elders vol blijdschap wordt opgewacht: 'Daarom houd ik zo van kunst: het geeft woorden aan ons gevoel en kan eeuwig doorgaan.'



De verwondering
De Verwondering: Maria van Mierlo

Maria van Mierlo schrijft, dicht, redigeert en begeleidt retraites. Ze werd geboren in een warm, veilig, katholiek gezin. In klooster Sion, vlakbij Deventer, was een cisterciënzer lekengroep. Daar vond ze in de regel van Benedictus een spiritualiteit die ze zondag in de kerk niet vond: gehoorzaamheid, stabiliteit en het veranderen van gewoonten. Eén van de broeders wilde haar biechtvader wel zijn. Van hem leerde ze om te luisteren, niet altijd in discussie te gaan en niet van alles te vinden. Toen ze twaalf jaar was, las ze een gedicht van Jan Wit, dat haar altijd is blijven inspireren. De eenzaamheid die Wit noemt in zijn gedicht is een pijler geworden onder Van Mierlo's bestaan. Dat is waar ze God ontmoet, waar het heel gemakkelijk is om bij Hem te zijn. Daar vindt ze vrede en rust, het niets meer hoeven, waardoor in haarzelf de leegte kan ontstaan waarin God zijn zaden weer kan strooien. Het is waar dat we in deze tijd niet meer ongebreideld kunnen reizen en consumeren, maar juist in deze stille 'impasse' valt er volgens Maria van Mierlo wel degelijk groots en meeslepend te leven.



De verwondering
De Verwondering: Patrick Nederkoorn

Patrick Nederkoorn is een man met vele talenten en interesses, waaronder politiek, cabaret en theologie. Terwijl hij studeerde aan de Koningstheateracademie werd hij actief als raadslid voor D66 in de gemeente Amersfoort. Tijdens deze raadsperiode maakte hij keuzes waar hij nu met verbazing en schaamte op terugkijkt. Hij bleek als politicus talent te hebben voor het doordrukken van plannen, zonder werkelijk de tijd te nemen om op deze plannen te reflecteren. Nu, vele jaren na zijn politieke carrière, durft Nederkoorn eindelijk wél te reflecteren. Dit doet hij in zijn derde soloprogramma Ik betreur de ophef. Hij hoopt met deze voorstelling mensen niet alleen aan het lachen te maken, maar ook iets te geven om op te kauwen. De poëzie van Rilke inspireerde Patrick Nederkoorn tijdens de overgang van de harde, politieke wereld naar de meer mystieke wereld van het theater: 'Ik ontdekte opeens dat ik ook twijfels mocht uitspreken en niet alleen met antwoorden hoefde te komen, dat er ook ruimte was voor vragen.'



De verwondering
De Verwondering: Margot van Schayk

Margot van Schayk (1974) werkte als programmamaker bij de publieke omroep, bij EndemolShine en als innovatiemanager bij de KRO-NCRV. Onlangs verscheen haar boek 'Ik val niet, ik dans', waarin ze over de keren schrijft dat ze met kanker geconfronteerd werd. Het heeft gemaakt dat ze grote haast had om zoveel mogelijk uit het leven te halen. Nu er geen verdere behandeling meer mogelijk lijkt, probeert ze vooral te genieten van de mooie momenten, haar verdriet te delen met haar dierbaren en aan haar zoon haar eigen grondvertrouwen door te geven dat er voor hem toekomst en geluk wachten. Het gedicht Afsluitdijk van Vasalis verbeeldt voor Margot van Schayk de grenservaring van leven en dood, schijn en werkelijkheid.



De verwondering
De Verwondering: Herman Koetsveld

Hij is nu bijna een jaar predikant in de Westerkerk in Amsterdam. Maar het was helemaal niet vanzelfsprekend dat Herman Koetsveld ooit op de kansel zou staan. Koetsveld groeide op in een orthodox gereformeerd domineesgezin, ging theologie studeren maar realiseerde zich daarna dat zijn religieuze zoektocht nog maar net begonnen was. De geloofszekerheden die hij van huis uit had meegekregen dwarrelden als een kaartenhuis in elkaar. Zijn kennismaking met het werk van de Duitse theoloog Eugen Drewermann en de aanslagen op 11 september 2001 bleken achteraf kantelpunten in zijn geloofsleven. De tekst van het nummer Dir allein van de Keulse rockband BAP verwoordt voor hem op een bijzondere manier de lange weg die hij heeft afgelegd.



De verwondering
De Verwondering: Jan Willem de Vriend

Wars van dikdoenerij dirigeert hij toporkesten over de hele wereld. Jan Willem de Vriend is naar eigen zeggen niets zonder muziek: zet hem op een bankje met een partituur en hij is helemaal gelukkig. Hij is gefascineerd door een aria uit de Bachcantate 'Ach wie flüchtig, ach wie nichtig', waarin het gaat om je niet te laten verleiden je hart aan aardse zaken te verpanden, want er zijn belangrijkere dingen in het leven. In het verlengde daarvan trakteert Jan Willem de Vriend de kijker op een paar fragmenten uit de Bergrede, die hij ook tijdens repetities gebruikt om orkestleden uit te leggen dat je iedere maat ten volle moet spelen, zonder je zorgen te maken over de volgende. En als dát lukt, dan ontstaat het magische moment dat het orkest ervoor kan zorgen dat de muziek je uittilt boven het alledaagse bestaan.



De verwondering
De Verwondering: Anne-Marie van Briemen

'Ik was al een aantal jaren predikant in Boskoop, toen ik overvallen werd door de liefde.' Het leest als het begin van een romantisch sprookje, maar voor predikant Anne-Marie van Briemen was dit het begin van een ingewikkeld proces. Al van jongs af aan voelde ze zich geroepen om God te dienen, maar dominee worden lag niet voor de hand. In de kerk waar zij opgroeide is het ambt van predikant voorbehouden aan mannen. Van Briemen werd predikant, want een roeping laat zich niet stoppen. Maar de liefde ook niet. Toen ze verliefd werd op een vrouw, heeft ze lang geprobeerd haar liefde verborgen te houden. Dat bleek onmogelijk: 'Ik liep helemaal vast, want mijn hart was wakker geworden en dat kun je niet wegstoppen'. Het werd tijd om te kunnen zijn wie ze is en dat ook te laten zien. Ze trouwde met haar geliefde, en tijdens de synodezitting van de Protestantse Kerk in Nederland in 2017, waar het zegenen van een relatie van mensen van hetzelfde geslacht aan de orde werd gesteld, vertelde ze haar verhaal. Op deze Coming Out Day wil Anne-Marie van Briemen de kijkers een hart onder de riem steken en laten zien dat er altijd hoop is, uit welke kast je ook moet komen.



De verwondering
De Verwondering: Bianca Groen Gallant

Bianca Groen Gallant groeide op in een Luthers gezin, dat deels in Paramaribo en deels in Amsterdam woonde. Sinds 1990 woont ze permanent in Nederland. Het was een harmonisch leven. Ze studeerde, werkte in het onderwijs en vond haar weg in de samenleving. Totdat alles tot stilstand kwam: vlak na haar scheiding, alleen met twee kinderen, werd ze geconfronteerd met borstkanker. Doodziek riep ze vanuit de diepte om hulp. Toen hervond ze haar geloof en besefte dat ze gedragen werd. Ze herkent zich sterk in de woorden van de Zweedse diplomaat Dag Hammarskjöld: 'Ik weet niet wie of wat de vraag stelde, ik weet niet wanneer zij gesteld werd. Ik herinner me niet dat ik antwoordde, maar eens zei ik 'ja' tegen iemand of iets en vanaf dat moment heb ik de zekerheid dat het leven zinvol is.' Vroeger, in het ouderlijk gezin van Bianca Groen Gallant, bleven onderwerpen als racisme en slavernij onbesproken - als een taboe. Kleur speelde geen rol. Het was pas tijdens een conferentie van een internationale zendingsorganisatie in Londen dat het gewicht van deze onderwerpen tot haar doordrong. Toen voelde ze, dichtbij, de pijn en het verdriet van betrokkenen en ze nam een besluit: als dit nog zo leeft, dan moet ik hier als zwarte vrouw iets mee. Als voorzitter van de diaconie van de Evangelisch-Lutherse gemeente in Amsterdam zet ze zich ervoor in dat ook kerken het slavernijverleden onder ogen zien en verwerken.



De verwondering
De Verwondering: Réginald Moreels

Op de vroege zondagmorgen ontvangt Annemiek Schrijver een gast die ons inspireert met zijn of haar inzicht. Levensbeschouwing en nabijheid.



De verwondering
De Verwondering: Gor Khatchikyan

Als je pubert in een asielzoekerscentrum en je toekomst jarenlang onzeker is, kun je niet spreken van een gelukkige start. Maar Gor Khatchikyan liet zich niet weerhouden. Met veel inzet hield hij vast aan zijn droom om arts te worden. En toen het Armeense gezin Khatchikyan dankzij het generaal pardon in Nederland mocht blijven, maakte hij met succes zijn studie geneeskunde af en specialiseerde hij zich als eerstehulparts. Hij nam zich voor om zijn bijdrage te leveren aan dit land, aan deze gemeenschap waar hij nu thuishoort. Dit voorjaar werd Khatchikyan veelvuldig door praatprogramma's geroepen om verslag te doen van de schrijnende taferelen tijdens de eerste coronagolf bij de Eerste Hulp. Opvallend is en was zijn mededogen, de herkenning van de angst en eenzaamheid van patiënten. In dat verband herinnert hij zich het cabaretprogramma 'Na de pauze', van Herman Finkers. 'Daar heb ik veel van geleerd over hoe wij artsen communiceren. Finkers vertelde zijn ervaringen vanuit de patiënt. Dat maakte diepe indruk op me.' De dierbare woorden van Khatchikyan komen uit een boek van de Amerikaans-Armeense schrijver William Saroyan en gaan over de wanhoop en strijdbaarheid van het Armeense volk. Nog steeds wordt de Armeense genocide door Turkije niet erkend en weer wordt de grens gebombardeerd en kijkt de wereld toe. 'Kennelijk zijn wij Armeniërs niet belangrijk.' Maar wat Khatchikyan gaande houdt, is het diepe geloof dat God waakt.



De verwondering
De Verwondering: Peter Faber

Op school kreeg hij te horen: 'Faber, jij komt uit Amsterdam-Noord, en daar is nog nooit iets goeds vandaan gekomen. In Amsterdam-Noord stonden vroeger de galgen, Faber, en die stonden daar niet voor niks. Faber, jij bent niks, jij kan niks en jij wordt niks!' Dat pakte gelukkig anders uit: film, theater en televisie werd de wereld van acteur Peter Faber (1943). Maar al vanaf zijn kindertijd ziet hij hoe relatief geluk en hoe vluchtig roem kan zijn. Met zijn Peter Faber Stichting probeert hij jongeren en jongvolwassenen iets te geven wat hij zelf in zijn jeugd heeft gemist: zelfvertrouwen, het besef dat je meer kunt dan je denkt. Hij leerde hoe je destructieve energie kunt ombuigen in creatieve energie, iets wat hij nu probeert door te geven aan gedetineerden. Dat heeft niets te maken met een beter mens worden, maar Faber is ervan overtuigd dat ieder mens een talent heeft en iets te geven heeft. Soms duurt het lang voordat je bij die energie kunt komen, maar volgens hem heeft iedereen het in zich. God is de energie die alles mogelijk maakt. Het goddelijke bestaat niet, maar ontstaat. En het spreekt uit daden. Zijn eigen geboorte vindt hij wat dat betreft een metafoor: in een dood en verderf zaaiende oorlog werd hij in een Duitse schuilkelder verwekt door een Nederlandse man en een Duitse vrouw. Voor Peter Faber is het leven heilig: 'Alleen voor het leven zelf mag je op je knieën - het liefst vijf keer per dag net als de moslims - en verder nergens voor. Het leven verdient je diepste respect. Dat mag je nooit pijn doen of beschadigen, om welke reden of in dienst van welk verhaal, welke politieke ideologie of religie ook.'



De verwondering
De Verwondering: Thijs Tromp

Thijs Tromp is directeur van Reliëf, de christelijke vereniging van zorgaanbieders. Daarnaast is hij hoogleraar Diaconaat aan de Protestantse Theologische Universiteit in Amsterdam. Afgelopen najaar ging hij onderuit. Door de medicijnen die hij gebruikte vanwege chronische reuma raakte hij in een diepe depressie. Nadat het juiste medicijn was gevonden trok de mist op. Zijn depressie heeft Tromp bepaald bij de gedachte dat trouw belangrijk is in de zorg: zijn zorgverleners kregen maar weinig respons van hun patiënt en tóch bleven ze en zorgden voor hem. Hij heeft een verdiept besef gekregen van de schoonheid en kwetsbaarheid van het leven, de vanzelfsprekendheid is er helemaal vanaf. Hij realiseert zich des te meer dat je het leven niet in beheer hebt. Mensen raken gedurende hun leven steeds meer kwijt, maar je komt daarmee wel tot de essentie: Alles komt goed. Als inspiratietekst heeft hij een citaat meegenomen van de soefimystica en heilige Rabia, waarin het gaat om God lief te hebben om God zélf, zonder bijgedachten of hoop op beloning.



De verwondering
De Verwondering: Kiet Engels

Van het dagelijkse leven van Kiet Engels is in 2016 een documentaire gemaakt: De kinderen van juf Kiet. Ze geeft les aan een klas vluchtelingkinderen die de taal nog niet onder de knie hebben en vaak kampen met oorlogstrauma's. In deze documentaire leer je haar kennen als iemand die duidelijke regels geeft, maar ook omziet naar kinderen die het moeilijk hebben. Kiet is per ongeluk terechtgekomen op de plek waar ze nu is. Zo ziet ze dat zelf in ieder geval. Ze heeft 'gewoon' de goede keuzes gemaakt en grijpt de dingen die op haar pad komen met beide handen aan. Kiet is opgegroeid in Indonesië en Maleisië, waar haar kijk op geloof en levensbeschouwing al is ontstaan. Ze kreeg les op een zondagschool, waar door de nonnen dood en verderf werd verkondigd. Ze had veel meer bewondering voor de mooie boeddhistische tempels, die vond ze prachtig. 'In elk geloof zit iets moois', zegt ze. De zoon van Kiet is op twaalfjarige leeftijd overleden. Door dit verlies van dichtbij mee te maken, is haar kijk op de dood veranderd: 'Als ik het proces achteraf bekijk is het ook mooi geweest. Ik heb zijn verlies niet alleen als negatief ervaren, maar ook als zinvol.'



De verwondering
De Verwondering: Luc Hessel

Officieel is hij geen priester meer, maar in zijn hart des te meer. Als oudste kind in een gezin van vier groeit Luc Hessel op in een klein dorpje in West-Vlaanderen, België. Zijn vader, een Vlaamse nationalist, werd na de Tweede Wereldoorlog beschuldigd van collaboratie met de Duitsers. Hij zat twee jaar in de gevangenis en het gezin leefde in een isolement. Luc sloot zich aan bij de kapucijnen en zo begon zijn loopbaan in de katholieke kerk. De gebeurtenissen in zijn jeugd brachten hem ertoe mensen te helpen die door de kerk soms aan de kant gezet worden, zoals gescheidenen. Zijn eigenzinnigheid heeft ervoor gezorgd dat hij de kerk inmiddels achter zich heeft gelaten, maar zijn officieuse priesterschap zet hij voort. Mensen die religieuze duiding willen bij een doop of huwelijk weten Luc te vinden. 'Deze mensen willen het leven vieren. Daar help ik graag bij.'



De verwondering
De Verwondering: Julika Marijn

'Dat onverwoestbare in mij' is de titel van de nieuwe voorstelling van theatermaker Julika Marijn. In de voorstelling kruipt Marijn in de huid van Etty Hillesum, een joodse vrouw die in Auschwitz stierf en een dagboek naliet. Ze ziet zichzelf dan ook als stemgever van krachtige vrouwen. Marijn maakte eerder het theaterstuk 'In duizend zoete armen' over Etty Hillesum en ze heeft veel aan haar te danken. Zo gaf de spiritualiteit van Etty Hillesum Julika Marijn vele inzichten die ze in haar leven kon gebruiken, ook wanneer het soms moeilijk was.



De verwondering
De Verwondering: Benno Bernard

Schrijver en dichter Benno Barnard had geen woorden toen zijn dochter dodelijk verongelukte. In zijn boek met bewerkte dagboekaantekeningen Zingen en creperen blijft dan ook een bladzijde schrijnend wit. Zijn agnostische inslag weerhoudt hem niet zich in zijn verdriet gedragen te weten door de Anglicaanse liturgie: beproefde teksten en muziek die hun bestaansrecht allang hebben bewezen. Daar kunnen alle zelfverzonnen en goedbedoelde frasen niet tegenop. De tekst die Benno Barnard inspireert is het gedicht 'Denk mijn naam wanneer ik dood ben' van zijn vader Willem Barnard (Guillaume van der Graft), eenvoudig, maar verre van oppervlakkig.



De verwondering
De Verwondering: Anja Meulenbelt

In de ogen van de een is ze een gedreven activiste met een groot rechtvaardigheidsgevoel, in de ogen van de ander een linkse, boze kenau. Annemiek laat schrijfster, publiciste, politica en activiste Anja Meulenbelt (1945) zelf aan het woord. Op latere leeftijd heeft ze zich door Huub Oosterhuis laten dopen en de Ekklesia in Amsterdam is haar thuis geworden. De manier waarop haar geloof daar handen en voeten krijgt, past bij de manier waarop ze in het leven staat: 'Daar denk je na over die andere wereld waar we flarden van kunnen opvangen en een glimp van kunnen zien en we vieren het ritueel van brood en wijn, waarmee je belooft dat je elk teken van menselijke goedheid dat je tegenkomt ziet als een bewijs dat er een andere wereld mogelijk is.'



De verwondering
De Verwondering: Tanja Jadnanansing

Via de weg van media, Tweede Kamer en onderwijs kwam Tanja Jadnanansing terecht in Amsterdam-Zuidoost. Sinds zo'n anderhalf jaar is ze stadsdeelvoorzitter in de Bijlmer en deze functie past haar als een jas. Ze voelt dat alles wat ze tot nu toe heeft gedaan haar klaar heeft gestoomd voor wat ze nu doet: ze is aangekomen op haar plek van bestemming. Als meisje van 16 jaar koos ze zelf voor het hindoeïsme en ze mediteert iedere dag, ook om haar werk goed te kunnen blijven doen. Haar grote verlangen is om van betekenis te zijn voor anderen. Daarbij hebben jongeren een speciale plek in haar hart: zij blijven haar inspireren vanwege hun verfrissende kijk en hun talent. Als het aan haar ligt ontvangen we ook dit jaar een douche van liefde, want liefde blijft het allerbelangrijkste.



De verwondering
De Verwondering: Wessel ten Boom

Toen Wessel ten Boom hoorde dat hij ongeneeslijk ziek was, begon hij met het schrijven van rondzendbrieven om dierbaren op de hoogte te houden van zijn wedervaren en van zijn gedachten over leven en dood. De toon in deze brieven zou je zowel lichtvoetig als melancholiek kunnen noemen. Ook al is hij geen predikant meer, Ten Boom staat nog steeds graag op de kansel. Hij groeide op in een domineesgezin, maar pas in zijn studententijd heeft hij tijdens de kerstnachtdienst in de Laurenskerk in Rotterdam naar eigen zeggen God zélf horen spreken. Hij ziet het als een mystieke ervaring, een moment dat de wereld stil stond en hij zich geroepen wist door God: 'Wessel, ik heb je nodig'. Het voelde alsof zijn hart binnenstebuiten werd gekeerd, alsof hij herboren werd, en hij wist: 'vanaf nu hoor ik bij God'.



De verwondering
De Verwondering: Fokke Obbema

'In 2017 ging ik plotseling even dood' is de eerste zin van het verhaal dat Volkskrant-journalist Fokke Obbema na zijn hartstilstand schreef. Er was bij Obbema een groot verlangen om terug te gaan naar hoe het was, maar dat lukte hem niet. Daarvoor was het te groot en te onbevattelijk: Wat stelt dit bestaan voor als het zo kwetsbaar is en het van het ene op het andere moment afgelopen kan zijn? Hij bleek nergens veilig te zijn, want in de veiligste situatie, zijn eigen bed, werd hij door de dood bezocht. Het stuk in de Volkskrant riep veel reacties op en het jaar erna besteedde hij aan een zoektocht naar de zin van ons kwetsbare leven. Hij sprak met mensen van wie hij dacht dat ze met antwoorden zouden kunnen komen. De bundeling van deze interviews is onlangs verschenen onder de titel De zin van het leven. Eenduidige antwoorden blijken er niet te zijn, maar hij heeft inzichten gekregen die hun waarde hebben behouden. Het doet pikant aan dat de Volkskrant met Obbema's eigen verhaal en zijn interviews zingeving heeft (her)ontdekt. Fokke Obbema: 'Kennelijk moet er iets met een Volkskrantredacteur zélf gebeuren voordat er een knop om gaat. Alles wat met zingeving te maken heeft is heel lang gewoon genegeerd. Het is goed dat de krant er nu aandacht aan besteedt en het is heel slecht dat de krant dat zolang niet heeft gedaan: De bodem was gortdroog, het water is eroverheen gegaan en de planten bloeien wel!'



De verwondering
De Verwondering: Leo Blokhuis

Leo Blokhuis is een alleskunner: hij is dé muziekkenner van Nederland, presentator van het televisieprogramma Achter de Dijken, en onlangs verscheen zijn roman Blauwe Zomer. Als zoon van een dominee heeft hij jarenlang ervaren hoe het is om in een glazen huis te leven: hij leerde zijn catechisatielessen om zijn vader niet in verlegenheid te brengen. Het heeft hem blijvend beïnvloed. Hoewel hij niet meer in de kerk komt, ziet hij zichzelf nog steeds als een gelovig mens. Zijn inspiratietekst komt uit Prediker 3, een tekst die - hoe kan het anders - ook op muziek is gezet.



De verwondering
De Verwondering: Liesbeth Woertman

Van Liesbeth Woertman (1954) verscheen het boek Je bent al mooi. Ze is expert op het gebied van lichaamsbeelden in relatie tot (sociale) media en onderzocht wat deze beelden doen met de manier waarop we ons eigen lichaam ervaren. Hoewel ze alweer jaren hoogleraar psychologie is aan de Universiteit van Utrecht en een aantal keren docent van het jaar is geweest, was haar gang naar de universiteit niet vanzelfsprekend. Haar levensloop zou je turbulent kunnen noemen. 'Ik geloof niet in reïncarnatie, maar ik geloof wel dat je in je leven een aantal keren kunt reïncarneren', zegt ze zelf. Ze groeide op in een rooms-katholiek arbeidersgezin en is daarna jarenlang atheïst geweest. In alles zoekt Liesbeth Woertman al vanaf haar kindertijd naar waarachtigheid: wat is echt en wat is onecht? Met dit in haar hoofd kwam ze bij de voormalige aartsbisschop van Canterbury, Rowan Williams, een trouwbelofte tegen die haar diep heeft geraakt: 'je belooft je niet te verbergen en de ander te helpen zich niet te verbergen, maar te groeien. Daar is het goede, daar is schoonheid, daar is God. En dat is totaal tegengesteld aan alle dingen die opgehangen zijn aan de vergankelijkheid van het uiterlijk.'



De verwondering
De Verwondering: Paula Irik

Als geestelijk verzorger heeft Paula Irik veel gewerkt voor en met dementerenden. Ze wordt nog steeds geraakt door de directheid van de mensen en hun taal. Het klinkt vaak als wartaal, maar als je echt goed luistert is het dat niet. Paula Irik noemt deze taal Dementees. Over deze taal verscheen onder haar redactie Een beetje boos mag best, dementees m/net poëzie. Haar geloof geliefd en bedoeld te zijn wordt in het optrekken met mensen met dementie bij haar aangeraakt: midden in de chaos, als er van alles aan barrels ligt en kapot is, licht er iets op waarvan zij voelt: hier is God bij. Maar Paula Irik wil het zeker niet mooier maken dan het is: door onze vergrijzende samenleving is dementie op weg de belangrijkste ongeneeslijke ziekte in Nederland te worden. Iedereen krijgt er wel op de een of andere manier mee te maken. Het is niet voor niets dat de Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties 21 september heeft uitgeroepen tot Wereld Alzheimer Dag.



De verwondering
De Verwondering: Aldith Hunkar

Journaliste Aldith Hunkar woont en werkt in Nederland, maar de liefde bracht haar jaren geleden naar Jamaica. Ze werd geboren in Suriname, groeide op in Maleisië, Brazilië en Tunesië. Het heeft deze wereldburger een brede blik op de wereld gebracht, waarmee ze Nederland soms met verbazing bekijkt. Aldith Hunkar groeide op in een rooms-katholiek gezin, maar besloot als kind dat ze niet meer naar de kerk wilde. Spiritueel voelt ze zich verwant aan de rastafari, een levensbeschouwelijke stroming geworteld in het Oude Testament en gericht op leven in verbinding met de natuur. Het is een emancipatoire beweging die in Jamaica is ontstaan onder de zwarte bevolking, die door het slavernijverleden onderaan de sociale ladder stond. Aldith Hunkar is dankbaar voor wat het leven haar heeft gebracht. Het gedicht Fasen, van Herman Hesse, verwoordt voor haar het leven zelf, dat altijd verandert en een en al beweging is.



De verwondering
Het mooiste van De Verwondering, Prinses Irene

Onlangs vierde prinses Irene haar tachtigste verjaardag. In De Verwondering vertelt ze over belangrijke inzichten die ze in haar leven heeft opgedaan en over haar werk voor het Natuurcollege, de organisatie die de vanzelfsprekende verbondenheid van al het leven weer in het bewustzijn van mensen wil brengen.



De verwondering
Het mooiste van De Verwondering, Désanne van Brederode

Wat gebeurt er met je als je erachter komt dat je echtgenoot je vijf jaar lang heeft bedrogen met een ander en dat uit deze relatie een kind is geboren? Schrijfster en filosoof Désanne van Brederode (1970) verwerkte dit gegeven in haar roman Vallende Vorst, maar daarmee was het verhaal voor haarzelf niet af. Dat je het niet waard bent om de waarheid aan te vertellen, dat de waarachtigheid in de relatie om zeep geholpen werd, daar had ze het meeste hartzeer van. Voor Van Brederode lag het niet voor de hand om troost te zoeken in haar kerk, ze had geen behoefte om nog vóór ze de bodem van haar vallen had bereikt op te staan. Terugkijkend kan ze zeggen dat de relatie weliswaar voorbij is, maar dat de liefde is gered.



De verwondering
Het mooiste van De Verwondering, Abdulwahid van Bommel

Abdulwahid van Bommel (1944) is een bekende en graaggeziene spreker op menig levensbeschouwelijk podium. Hij is geestelijk verzorger, maar zijn hart ligt bij het schrijven. In maart 2017 verschijnt bij uitgeverij Parthenon het eerste deel van De Koran, uitleg voor kinderen. In tegenstelling tot een kinderbijbel is een Koran voor kinderen onontgonnen terrein, niet onomstreden en een grote uitdaging. Voor Van Bommel is het project al in de jaren 70 begonnen en, hoewel hij niet zeker weet of het zal aanslaan, is hijzelf opgetogen over het resultaat tot dusver. Hij ziet een Koran voor kinderen als een noodzaak; 'Je werd altijd geacht dat te geloven wat je werd voorgekauwd, maar uiteindelijk gaat het erom zélf na te denken, vragen te stellen en door te vragen opdat je dichter bij de kern komt van je bestaan.' Als ouders samen met hun kinderen zijn Koran voor kinderen lezen, nadenken, vragen stellen en mét elkaar pratend verder komen, dan is zijn missie geslaagd. Abdulwahid van Bommel begon zijn leven als Wout van Bommel, zoon van een 'verwaterde katholieke' vader en een hervormde moeder: 'Twee geloven op één kussen, daar komen moslims van', zegt hij zelf. Zijn hele leven heeft in het teken gestaan van het zoeken naar eenheid met de Schepper, zoals mystici dat doen. Het weerspiegelt de betekenis van zijn aangenomen naam Abdulwahid; dienaar van de Ene. Hoe het is om te leven in twee werelden, de wereld met de mensen om hem heen en de wereld waarin hij met het goddelijke verblijft, wordt verwoord in een fragment uit een gedicht van Yunus Emre, een van de belangrijkste mystieke soefidichters van Turkije.



De verwondering
Het mooiste van De Verwondering, Joseph Oubelkas

Joseph Oubelkas zat bijna vijf jaar lang onschuldig vast in de gevangenis. De Verwondering zendt deze uitzending uit 2015 opnieuw uit in het kader van 'Het mooiste van De Verwondering'. Zijn eerste boek over die tijd, 400 brieven van mijn moeder, bereikte met veertien drukken de bestsellerstatus. Oubelkas heeft zijn gevangenschap omarmd en onderdeel gemaakt van zijn leven omdat hij niet verbitterd wil raken. 'Situaties waar je in verzeild raakt, kun je vaak niet veranderen, maar de manier waarop je ermee omgaat wél', aldus Joseph Oubelkas. Hij realiseert zich dat wat hij heeft meegemaakt niet uniek is. Ook vandaag zitten er overal mensen onschuldig vast in landen met corrupte regimes. Wat heeft het reikhalzend uitzien naar en het eindeloos wachten op vrijlating hem gekost? Maar minstens zo belangrijk: wat heeft het hem gebracht? Een gesprek over doorzettingsvermogen, medemenselijkheid in de donkerste diepten en over de schoonheid in de alledaagse dingen.



De verwondering
Het mooiste van De Verwondering, Herman van Praag

In de trein die hem vanuit Theresienstadt terugbracht naar Nederland besloot hij iets van zijn leven te gaan maken. En zo geschiedde: emeritus hoogleraar psychiatrie Herman van Praag (1929) heeft zijn sporen in zijn vakgebied ruimschoots verdiend. Hij heeft een eigen visie op religie en godsdienst en dat maakt hem bijzonder. In zijn vakgebied werd lange tijd laatdunkend gedaan over religiositeit als zou het een primitief restant uit een vroege ontwikkelingsfase zijn. Daar denkt Herman van Praag anders over. Voor hem kunnen rede en geloof prima samen gaan: 'als je maar weet wanneer het een ophoudt en het ander begint en omgekeerd.' Hoewel hij niet religieus is opgevoed, is hij trots op zijn joodse achtergrond en put er inspiratie uit. In het judaïsme gaat het volgens hem nooit over geloofszekerheid, maar juist om onzekerheid, om het steeds weer opnieuw vragen stellen bij teksten en interpreteren. Over zijn eigen religiositeit zegt hij: 'Ik hoef niet altijd met mijn beide voeten op de grond te staan. Ik geef graag toe aan wat ik noem een metaforisch leven, een leven zoals zich dat misschien voltrekt voorbij de horizon. Ik weet wel dat er geen enkel bewijs voor is, maar ik hoéf ook geen bewijs.'



De verwondering
Het mooiste van de Verwondering, Herman Finkers

Meer dan drie miljoen mensen zagen de oudejaarsconference van Herman Finkers. Hij sloot een jaar af vol onheil en geweld, maar dat mocht van hem niet het laatste woord hebben. Aan het eind van de voorstelling bracht hij een eerbetoon aan kwetsbaarheid, zachtheid en schoonheid. De sociale media ontploften. Kijkers konden zich vinden in zijn verhaal en uit de reacties bleek een groot verlangen naar meer. In de Verwondering deelt Finkers zijn inzicht dat je beter een mooie, kunstzinnige omgangsvorm kunt proberen te vinden om met het mysterie van het bestaan om te gaan dan te proberen het mysterie te verklaren. Als dat lukt, dan lucht dat enorm op. Voor hem blijft de vraag 'waartoe ben ik op aard' een opdracht om te blijven zoeken naar het antwoord.