True
Nederland.TV - TV kijken via internet, de beste tv-programma's bij elkaar! Nederland.FM   Nederland.TV   Contact   Privacy & Cookies  

De verwondering - Alle afleveringen
De verwondering
De Verwondering: Paul Blokhuis

Paul Blokhuis is staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Afkomstig uit de RPF is hij na de fusie actief in de ChristenUnie. Hij heeft gemerkt dat hij met de jaren socialer en ruimdenkender is geworden. Het dogmatische is er bij hem vanaf, omdat het zorgt voor uitsluiting. En dat is het laatste wat hij wil. Dat heeft ook te maken met wat het leven op zijn pad heeft gebracht. Blokhuis' visie op homoseksualiteit veranderde toen bleek dat zijn neef Frans, zoon van zijn tweelingbroer Fred, homo is. Vroeger waren de dingen voor hem zwart-wit, nu huldigt hij het adagium dat iedereen een kans moet krijgen om mee te doen en erbij te horen. De dood van zijn jongste dochter Julia, nu bijna twee jaar geleden, heeft hem en de andere leden van het gezin zwaar getroffen. Elke dag is zij in zijn gedachten en daardoor meer aanwezig dan ooit. Haar sterven heeft zijn godsvertrouwen niet aangetast, eerder versterkt, in die zin dat het hebben van een adres voor zijn verdriet het hem gemakkelijker maakt om zijn weg te vinden in het leven en ook van het leven te kunnen genieten. Er is een tijd geweest dat Paul Blokhuis het lastig vond om ouder te worden, nu kan hij zich erover verheugen dat iedere dag hem dichter bij het weerzien met zijn dochter brengt.



De verwondering
De Verwondering: Geeske Hovingh

Op de dag dat de nachtopvang voor daklozen in Amsterdam weer open gaat, spreekt Annemiek met Geeske Hovingh. Geeske is coördinator van het Wereldhuis, een initiatief van de Protestantse Diaconie Amsterdam. In dit huis wil ze ongedocumenteerden een plek bieden waar ze thuis kunnen komen en hun zorgen los kunnen laten. Onlangs is ze, samen met andere organisaties, het initiatief AmsterDak begonnen, waarbij ze daklozen onderdak geven bij mensen thuis. Als dierbare tekst neemt Geeske het gedicht 'Gaand landschap' mee, van de joods-Duitse Hilde Domin. Volgens Geeske gaat dit gedicht over thuiskomen en je thuis vinden. Een mooi onderwerp om op deze eerste adventszondag bij stil te staan.



De verwondering
De Verwondering: Hans Stolp

Voordat met eerste advent het nieuwe kerkelijk jaar begint, wordt in protestantse kerken Eeuwigheidszondag, de laatste zondag van het kerkelijk jaar, gevierd. Het is de dag waarop we dierbaren die ons het afgelopen jaar zijn ontvallen herdenken. Pastor en auteur Hans Stolp, specialist op het gebied van esoterisch christendom, verloor nog geen jaar geleden zijn geliefde. Hij vertelt hoe wij zouden kunnen omgaan met sterven en dood. Aan het eind van iedere dag draagt hij zijn dankbaarheid op aan zijn gestorven geliefde en put daar troost uit. Dan kan het zomaar gebeuren dat de geliefde op wonderlijke wijze dichterbij komt.



De verwondering
De Verwondering: Alain Verheij

Alain Verheij houdt ervan de oude verhalen uit de Bijbel uit hun context te halen en aan het nu te koppelen. In 2018 schreef hij het boek 'God en ik', over wat wij als 21e-eeuwers kunnen leren van de Bijbel. Zijn inspiratietekst is dan ook het verhaal van Kaïn en Abel uit Genesis 4. De tweede preek die Alain ooit hield ging over dit verhaal. Zijn moeder zei achteraf: 'Je leek wel een Kaïn toen je op de kansel stond, maar toen je het gebed uitsprak was je een Abel.' Alain geeft zijn moeder gelijk. Als theoloog trekt Alain door het land om te spreken in verschillende kerken. Zelf noemt hij het een bestaan als 'voorbijganger' een bestaan dat hij heerlijk vindt.



De verwondering
De Verwondering: Fokke Obbema

'In 2017 ging ik plotseling even dood', is de eerste zin van het verhaal dat Volkskrant-journalist Fokke Obbema schreef na zijn hartstilstand. Er was bij Obbema een groot verlangen om terug te gaan naar hoe het was, maar dat lukte hem niet. Daarvoor was het te groot en te onbevattelijk: Wat stelt dit bestaan voor als het zo kwetsbaar is en het van het ene op het andere moment afgelopen kan zijn? Hij bleek nergens veilig te zijn, want in de veiligste situatie, zijn eigen bed, werd hij door de dood bezocht. Het stuk in de Volkskrant riep veel reacties op en het jaar erna besteedde hij aan een zoektocht naar de zin van ons kwetsbare leven. Hij sprak met mensen van wie hij dacht dat ze met antwoorden zouden kunnen komen, en de bundeling van deze interviews is onlangs verschenen onder de titel De zin van het leven. Eenduidige antwoorden blijken er niet te zijn, maar hij heeft inzichten gekregen die hun waarde hebben behouden. Het doet pikant aan dat de Volkskrant met Obbema's eigen verhaal en zijn interviews zingeving heeft (her)ontdekt. Fokke Obbema: 'Kennelijk moet er iets met een Volkskrantredacteur zélf gebeuren voordat er een knop om gaat. Alles wat met zingeving te maken heeft is heel lang gewoon genegeerd. Het is goed dat de krant er nu aandacht aan besteedt en het is heel slecht dat de krant dat zolang niet heeft gedaan: de bodem was gortdroog, het water is eroverheen gegaan en de planten bloeien wel!'



De verwondering
De Verwondering: Abdelkader Benali

Schrijver en theatermaker Abdelkader Benali kwam als vierjarige naar Nederland, waar een hele nieuwe wereld voor hem open ging. Voor zijn ouders was de nieuwe omgeving een bron van onzekerheid en angst, voor Abdelkader het onbekende dat ontdekt en veroverd mocht gaan worden. Hij maakte zich de Nederlandse taal zo eigen dat hij erin kon gaan wonen. Als kind van twee culturen heeft hij zijn eigen weg gevonden. Benali beschouwt zichzelf niet als een gelovige moslim, hoewel hij van mening is dat het lezen van een roman of gedicht ook als een vorm van gebed, van overgave en aanbidding gezien kan worden. Hij vindt het te gemakkelijk om op alle vragen 'God' als antwoord te geven, maar hij heeft wel de drang om achter de sluier te kijken. Wat hem betreft moet alles wat je doet geïnspireerd, bezield zijn: 'bezieling loopt als een rode draad door ons menselijk wordingsverhaal.' Na de geboorte van zijn dochter werd Abdelkader Benali winkelend in de supermarkt overvallen door het inzicht dat wij allemaal geroepen zijn om voor elkaar te zorgen. Zo ziet hij zijn werk als schrijver en theatermaker ook, want 'als je kunst maakt ben je er om het leven voor anderen mooier te maken.'



De verwondering
De Verwondering: Hinne Wagenaar

Hinne Wagenaar deed zeven jaar geleden zijn intrede als predikant in Jorwert. Hij was een van de eerste predikanten die in opdracht van de Protestantse Kerk in Nederland op een pioniersplek terecht kwamen. Al in zijn vorige gemeente Wirdum ontstond het plan voor Nijkleaster, een nieuw klooster, gericht op stilte, bezinning en verbinding. In Nijkleaster wordt gezocht naar nieuwe wegen voor geloof en spiritualiteit en naar persoonlijke, kerkelijke en maatschappelijke vernieuwing. Nu, na zeven jaar, gaat het project een nieuwe fase in: begin 2020 moet met de bouw van het daadwerkelijke klooster begonnen worden en Hinne Wagenaar verwacht dat het in 2021 klaar zal zijn. Op 28 oktober, de verjaardag van Nijkleaster, wordt Wagenaars boek Zalige eenvoud gepresenteerd, over de zaligsprekingen in Matteüs.



De verwondering
De Verwondering: Leo Blokhuis

Leo Blokhuis is een alleskunner: hij is dé muziekkenner van Nederland, presentator van het televisieprogramma Achter de Dijken, en onlangs verscheen zijn roman Blauwe Zomer. Als zoon van een dominee heeft hij jarenlang ervaren hoe het is om in een glazen huis te leven: hij leerde zijn catechisatielessen om zijn vader niet in verlegenheid te brengen. Het heeft hem blijvend beïnvloed. Hoewel hij niet meer in de kerk komt, ziet hij zichzelf nog steeds als een gelovig mens. Zijn inspiratietekst komt uit Prediker 3, een tekst die -hoe kan het anders- ook op muziek is gezet.



De verwondering
De Verwondering: Liesbeth Woertman

Van Liesbeth Woertman (1954) verscheen het boek Je bent al mooi. Ze is expert op het gebied van lichaamsbeelden in relatie tot (sociale) media en onderzocht wat deze beelden doen met de manier waarop we ons eigen lichaam ervaren. Hoewel ze alweer jaren hoogleraar psychologie is aan de Universiteit van Utrecht en een aantal keren docent van het jaar is geweest, was haar gang naar de universiteit niet vanzelfsprekend. Haar levensloop zou je turbulent kunnen noemen. 'Ik geloof niet in reïncarnatie, maar ik geloof wel dat je in je leven een aantal keren kunt reïncarneren', zegt ze zelf. Ze groeide op in een rooms-katholiek arbeidersgezin en is daarna jarenlang atheïst geweest. In alles zoekt Liesbeth Woertman al vanaf haar kindertijd naar waarachtigheid: wat is echt en wat is onecht? Met dit in haar hoofd kwam ze bij de voormalige aartsbisschop van Canterbury Rowan Williams een trouwbelofte tegen die haar diep heeft geraakt: 'je belooft je niet te verbergen en de ander te helpen zich niet te verbergen maar te groeien. Daar is het goede, daar is schoonheid, daar is God. En dat is totaal tegengesteld aan alle dingen die opgehangen zijn aan de vergankelijkheid van het uiterlijk.'



De verwondering
De Verwondering: Koen Jansen (Diggy Dex)

Een van Nederlands bekendste rappers en taalkunstenaars is Diggy Dex, alias Koen Jansen. Hij trad op in Carré, voor de nabestaanden van de slachtoffers van de MH17-ramp, en op Koningsdag. Hij schrijft al zo lang liedjes, dat het voor hem bijna is als ademen. De inspiratietekst die hij meeneemt is door hemzelf geschreven. In Alles is nu roept hij op niet te wachten op later, want 'Voor je het weet is het voorbij'. Waar komt zijn gedrevenheid vandaan om verbinding te maken en iets teweeg te brengen via tekst en muziek? En op welke manier probeert hij te groeien als mens? Koen Jansen praat over zijn ambacht en over zijn inspiratiebronnen.



De verwondering
De Verwondering: Prinses Irene

Onlangs vierde prinses Irene haar tachtigste verjaardag. Ze vertelt over belangrijke inzichten die ze in haar leven heeft opgedaan en over haar werk voor het Natuurcollege, de organisatie die de vanzelfsprekende verbondenheid van al het leven weer in het bewustzijn van mensen wil brengen.



De verwondering
De Verwondering: Dirk van der Glind

'Ben ik goed genoeg? Ben ik de moeite waard? Dat zijn de vragen die ieder mens zich stelt', zegt schrijver Dirk van de Glind, die te gast is. Als docent Levensbeschouwelijke vorming kwam hij de vragen vaak tegen bij jongeren die hoge eisen aan zichzelf stellen en soms neigen naar een burn-out. Zelf kreeg hij als kind uit een zwaar christelijk milieu mee dat 'de mens onbekwaam is tot enig goed'. Als gevoelige jongen had hij het daar moeilijk mee. Hij vond troost in muziek en in de natuur. Voor Dirk van de Glind komt het er in het leven op aan om op te staan uit wat je gevangen en klein houdt. Zijn vader gaf daarin op hoge leeftijd een onverwachts, bijzonder voorbeeld.



De verwondering
De Verwondering: Paula Irik

Als geestelijk verzorger heeft Paula Irik veel gewerkt voor en met dementerenden. Ze wordt nog steeds geraakt door de directheid van de mensen en hun taal. Het klinkt vaak als wartaal, maar als je echt goed luistert is het dat niet. Paula Irik noemt deze taal Dementees. Over deze taal verscheen onder haar redactie 'Een beetje boos mag best, dementees m/net poëzie'. Haar geloof geliefd en bedoeld te zijn, wordt in het optrekken met mensen met dementie bij haar aangeraakt: midden in de chaos, als er van alles aan barrels ligt en kapot is, licht er iets op waarvan zij voelt: hier is God bij. Maar Paula Irik wil het zeker niet mooier maken dan het is: door onze vergrijzende samenleving is dementie op weg de belangrijkste ongeneeslijke ziekte te worden in Nederland. Iedereen krijgt er wel op een of andere manier mee te maken. Het is niet voor niets dat de Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties 21 september heeft uitgeroepen tot Wereld Alzheimer Dag.



De verwondering
De Verwondering: Aldith Hunkar

Journaliste Aldith Hunkar woont en werkt in Nederland, maar de liefde bracht haar jaren geleden naar Jamaica. Ze werd geboren in Suriname, groeide op in Maleisië, Brazilië en Tunesië. Het heeft deze wereldburger een brede blik op de wereld gebracht, waarmee ze Nederland soms met verbazing bekijkt. Aldith Hunkar groeide op in een rooms-katholiek gezin, maar besloot als kind dat ze niet meer naar de kerk wilde. Spiritueel voelt ze zich verwant aan de rastafari, een levensbeschouwelijke stroming geworteld in het Oude Testament en gericht op leven in verbinding met de natuur. Het is een emancipatoire beweging die in Jamaica is ontstaan onder de zwarte bevolking die door het slavernijverleden onderaan de sociale ladder stond. Aldith Hunkar is dankbaar voor wat het leven haar heeft gebracht. Het gedicht Fasen, van Herman Hesse, verwoordt voor haar het leven zelf, dat altijd verandert en een en al beweging is.



De verwondering
De Verwondering: Jos van Oord

Voordat het woord bestond was Jos van Oord het al: pionierspredikant, de predikant die de deur van de kerk open zet om, zonder per se zieltjes te willen winnen, contact te maken met mensen die niets (meer) met de kerk hebben. In de omgeving van Amersfoort was hij succesvol in de Vinex-wijken Nieuwland, Kattenbroek en Vathorst. Jos van Oord zet met een bevriende kunstenaar cultuurcentrum De Kamers in Vathorst op; prinses Máxima opent het en dat ervaart hij als een enorme opsteker. In deze context is hij terug bij zijn oude liefde: het gastheerschap. Hij vindt het heerlijk om als theoloog in een bijna atheïstische context aanwezig te zijn, zoals Oosterhuis dat doet in de Nieuwe Liefde: het gaat voorbij de vanzelfsprekendheid. Van Oord is een aantal jaren vrijwel los van de kerk. Na de sluiting van De Kamers wordt hij gevraagd om tijdelijk predikant te worden in Baarn. Daar herontdekt hij de rituelen, de liturgie en de gezongen kerkmuziek. Hij leert opnieuw de waarde zien van een gemeenschap van mensen die elkaar al lange tijd kennen. Na zijn tijd in Vinex-wijken, met bijbehorende vluchtigheid en anonimiteit, is dat een openbaring. Begin volgend jaar gaat hij met emeritaat en hij ziet uit naar wat zich weer zal aandienen. Dat blijkt sneller te gaan dan hij zelf had gedacht: binnenkort is Jos van Oord te zien als één van de nieuwe presentatoren van NCRV's Met hart en ziel.



De verwondering
De Verwondering: Laura Maaskant

Herhaling naar aanleiding van het overlijden van Laura Maaskant. Ze schreef het boek Leef! over haar ervaring met kanker. Ze heeft de toekomst afgelegd, leeft bij de dag en is aangekomen bij haar windstille kern: haar ziel. Een gesprek over leven, speelsheid en thuiskomen.



De verwondering
De Verwondering: Willemijn Dicke

Het kostte haar tien jaar om haar religieuze weg te vinden. Willemijn Dicke beschrijft in haar boek 'De sjamaan en ik' hoe zij van een verstokte atheïst veranderde in een verwonderde vrouw met oog voor het mysterie. Halverwege de middelbare school veranderde haar belangstelling voor godsdienst in afkeer. In haar studententijd werd het nog sterker, ze vond het heel fijn om op te trekken met andere atheïsten, en het afgeven op religieuze mensen werd het cement van de vriendschappen. De scheiding was heel rigoureus: wat niet bewezen kon worden werd afgewezen. Die houding hield ze heel lang vol, maar op een dag veranderde dat. Ze zag hoe alles in haar leven dof en kleurloos was geworden, een leven zonder zin. Haar zoektocht bracht haar van zen via sjamanisme naar de christelijke, Rijnlandse mystiek waarvan meister Eckhart en Hildegard von Bingen belangrijke vertegenwoordigers zijn. Haar eigen mystieke ervaringen hebben Willemijn Dicke voor altijd veranderd: ook wat niet bewezen kan worden kan tóch waar zijn.



De verwondering
De Verwondering: Jan de Cock

Jan de Cock (1964) leidt een bijzonder leven. Hij is geestelijk verzorger in een ziekenhuis in Antwerpen, bezoekt gevangenen over de hele wereld en vangt vluchtelingen op in zijn eigen huis. Toch blijft hij er stralend onder. De Cock groeide op in een rooms-katholiek gezin met vier zussen. Zijn ouders hadden een boek- en papierwinkel. De deur stond altijd open. Het sociale engagement is hem, maar ook zijn zussen, met de paplepel ingegoten. Het priesterschap ging aan hem voorbij omdat hij dat niet kon verenigen met zijn homoseksualiteit. Pas toen hij 34 jaar was beleefde hij zijn coming-out. Jan de Cock heeft van zijn reizen naar gevangenissen geleerd dat een mens altijd meer is dan het goede en het slechte dat hij of zij doet. Cynisme is hem totaal vreemd. Natuurlijk ziet hij wat er gebeurt in de wereld, hij is niet wereldvreemd. Maar hij wil niet de rekening van een ander opmaken, hij kijkt liever hoe hij het zélf anders kan doen. De mensen die hij in zijn leven ontmoet, of het nou gevangenen, stervenden of vluchtelingen zijn, verrijken zijn leven.



De verwondering
De Verwondering: Ardin Mourik-Geluk

Voor Ardin Mourik-Geluk (36), de nieuwe directeur van de PO-raad, ligt het 'aanrakingspunt met God' op de plek waar je alleen bent met je verdriet, ergens tussen de scherven van het leven. Dat klinkt dramatischer dan het is, want het is eigenlijk best goed toeven op die plek. Het is er stil en er komen nieuwe gedachten en inzichten uit voort. Ardin Mourik-Geluk groeide op in een streng reformatorisch gezin, waar hij steeds verder vervreemd van raakte. Zijn huwelijk met een man riep grote weerstand op. Toen hij vervolgens besloot om samen met diezelfde man een kind te adopteren, kwam het tot een definitieve breuk met het ouderlijk milieu. Inmiddels is Mourik-Geluk vader van twee kinderen en haalt hij zijn eigen verloren kindertijd een beetje in: omdat hij opgroeide zonder radio of tv had hij bijvoorbeeld geen idee wat Sesamstraat is. Verwachting is voor Ardin Mourik-Geluk een drijvende kracht in het leven. Daarom is de advent, de periode waarin de wereld uitkijkt naar de geboorte van Jezus, de mooiste periode van het jaar. Voor Mourik-Geluk gaat het erom dat het kind in onszelf herboren wordt, zodat het vol verlangen door onze ogen naar buiten kan kijken: 'Ik verwacht geen oplossingen, maar ik hoop dat ik die houding van blijven uitzien nooit kwijt zal raken. Je kunt ook verbitterd raken. Daar heb ik helemaal geen last van.'



De verwondering
De Verwondering: Marcel Möring

'Schrijven is voor mij de enige bezigheid die het leven zin geeft', zegt Marcel Möring (1957). Möring is auteur van omvangrijke romans waarin de joodse geschiedenis als stof in de kleren van de personages hangt. Opgevoed door een Nederlands Hervormde vader en een joodse moeder vraagt hij zich al jaren af wat het betekent om joods te zijn. Daarbij kan Möring als lid van de naoorlogse generatie niet om de jodenvervolging heen. Marcel Möring kreeg van huis uit weinig religieuze bagage mee, maar was als kind een fanatiek bijbellezer. Leeftijdgenootjes lazen stiekem de Donald Duck in bed, de jonge Marcel dwaalde 's nachts door Bijbelse landschappen, hand in hand met Abraham. Naderhand stortte hij zich vol overgave op de geschriften van de oude kerkvaders. Hij was toen hooguit een jaar of elf. Möring heeft een grenzeloze verbeelding die hij op ieder moment kan aanboren. De verhalen staan te dringen in zijn hoofd. Via het schrijverschap wil hij iets aan de wereld toevoegen, in de hoop dat er een glimp van inzicht ontstaat, in de liefde of in de aard van de dolende mens. Marcel Möring: 'Iedereen is thuisloos. De essentie van het bestaan is dat we een plek zoeken waar we thuis zijn, of je nu joods bent of niet. Maar de meeste mensen realiseren het zich niet.'



De verwondering
De Verwondering: Neske Beks

Kunstenaar Neske Beks (1972) is geboren met een gaatje in haar hart, dat een keer in de zoveel tijd propjes naar haar longen of hersenen schiet. Daardoor kreeg ze als tiener een longembolie en daarna tot vier keer toe een herseninfarct. Het is dan ook een wonder dat ze nog leeft. Zeker zo wonderlijk is het dat haar oom van moederskant vier jaar voor haar geboorte zelfmoord pleegde door zich met een pistool een gat in het hart te schieten. Toeval of heeft deze opeenvolging van gebeurtenissen meer te betekenen? Behalve schrijver en filmmaker is Neske Beks ook familieopsteller. Daardoor is ze zich ervan bewust dat de mate waarin we bepaald worden door familie en voorouders veel groter is dan we aannemen. De loyaliteit ten opzichte van familieleden die ons zijn voorgegaan is soms zo groot dat we hun lot of last op onze eigen schouders laden. Zelf zeulde Neske Beks, zonder het in de gaten te hebben, decennialang rond met het verhaal van haar ongelukkige oom. Pas nadat ze het ware motief voor zijn zelfmoord had ontdekt, kon ze 'ja' tegen haar eigen leven zeggen. Neske Beks laat zich inspireren door het inzicht van de Zweedse mysticus Dag Hammarskjöld: jij kiest de weg niet, de weg kiest jou. In maakbaarheid gelooft ze al een tijdje niet meer. In de seculiere samenleving gaan we er graag vanuit dat we zelf de koers van ons leven bepalen, maar daardoor is er in haar optiek geen overgave aan dat wat ons overstijgt. Neske Beks was als kind al religieus. Aangezien dat in het Vlaamse gezin waarin ze opgroeide niet werd aangemoedigd, ging ze in haar eentje naar de kerk. Tegenwoordig ervaart ze God vooral in de cycli van de natuur.



De verwondering
De Verwondering: Kathleen Ferrier

Vijf jaar geleden vertrok CDA-politica Kathleen Ferrier (1957) uit de Tweede Kamer. Na tien jaar vond ze het tijd om te gaan; een politicus moet zich niet te lang hechten aan het pluche. Met haar man vertrok ze naar Hongkong waar ze zich vooral bezig heeft gehouden met de emancipatie van vrouwen. In Bangladesh is ze docent mensenrechten aan de Asian University for Women. Aan deze universiteit studeren onbemiddelde vrouwen uit de hele regio die opgeleid worden om in hun eigen land leidinggevende functies te gaan bekleden. Onlangs was ze nog in Myanmar om vrouwelijke parlementariërs daar te helpen gebruik te maken van hun democratische rechten. Met de moed der wanhoop proberen zij in dat land verandering tot stand te brengen. Ferriers inspiratietekst is de zegen die uitgesproken is ter gelegenheid van 70 jaar Wereldraad van Kerken, met daarin de passage: 'Moge God je zegenen met genoeg dwaasheid om te geloven dat jij een verschil kan maken in deze wereld'. Daarover zegt ze: 'Ik bén die dwaas!'



De verwondering
De Verwondering: Rik Felderhof

Rik Felderhof is de laatste maanden veelvuldig te zien met herhalingen van zijn succesvolle tv-programma Villa Felderhof. Na zijn tv-carrière stortte hij zich op het schrijverschap. Onder een pseudoniem schreef hij de trilogie De Vliegenvanger, maar ook reisboeken over Frankrijk en Italië en een kinderbijbel vlogen uit zijn pen. Annemiek Schrijver praat met de programmamaker, die onlangs 70 werd, over het ouder worden, zijn joodse roots, zijn godsvertrouwen en wat hij ziet als zijn taak in de wereld.



De verwondering
De Verwondering: Fatima Elatik

Fatima Elatik (1973) is een geboren en getogen Amsterdamse moslima, met het hart op de tong en een groot rechtvaardigheidsgevoel. Ze heeft een grote mond, zegt ze zelf. Jarenlang was ze actief in de Amsterdamse politiek en bij de Amsterdamse politie zette ze zich in voor meer diversiteit. Ze heeft haar eigen adviesbureau. Na ongelooflijk hard gewerkt te hebben, zoekt Elatik nu ruimte voor verwerking en verstilling. Afgelopen zomer overleed haar vader en het verdriet om zijn dood bracht onverwerkte pijn naar boven om het verlies van haar ongeboren kind. Fatima Elatik voelt zich thuis in het soefisme, de mystieke tak van de islam. Zij ziet religie als de manier om orde te scheppen in de chaos die de wereld is: 'We zijn allemaal op weg om onze ziel te zuiveren en verlicht te worden'. Op die weg zoekt ze de verbondenheid met anderen: 'Dat is helend. Onze zielen zijn één, ze komen uit één bron: de eeuwige liefde, God'. Ze ziet ons als stralen die uiteindelijk teruggaan naar de zon, de ene bron die de kracht is van het leven. Dat je soms mensen die je niet kent toch herkent en met hen zielsverwantschap ervaart, is daar een uitingsvorm van. Fatima heeft een inspiratietekst gekozen van theoloog, leraar, dichter en mysticus Rumi.



De verwondering
De Verwondering: Leo de Jong

Precies een maand geleden was Leo de Jong te gast in De Verwondering. In verband met zijn overlijden een herhaling van deze aflevering. Dominicaan Leo de Jong is ver in de tachtig. Toen hij nog een jongeman was, raakte hij in een ernstige crisis: al zijn zekerheden over dogma's, geloof, kerk en priesterschap sneuvelden. Schoonheid, ontroering, barmhartigheid, liefde, vergeving, de leegte na iemands laatste levensadem, dit alles bleek te groot voor leerstellingen. Hij begreep dat we ervaringen waar geen woorden voor zijn enkel maar eenvoudig moeten liefhebben. Zo ontdekte hij God voorbij alle namen: 'onnoembaar Gij'.



De verwondering
De Verwondering: Frans Weisz

Vorige zomer vierde filmmaker Frans Weisz zijn tachtigste verjaardag. Hij kijkt terug op zijn veelbewogen leven en blikt vooruit: er is nog zo veel wat hij wil doen. Weisz werd geboren aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Hij overleefde de Holocaust in een rooms-katholiek boerengezin in Limburg. Zijn ouders werden weggevoerd naar Auschwitz: moeder Selma kwam terug, vader Géza niet. Het leven zelf heeft Frans Weisz geleerd om te gaan met diepe ellende en tegenslag. Hij vergelijkt zichzelf weleens met een duikelaartje: hoe hard je hem ook omver duwt, hij komt altijd weer overeind. Door zijn joodse wortels en zijn rooms-katholieke opvoeding voelt hij zich verbonden met zowel het jodendom als het christendom. Hij vernoemde zijn zoon naar zijn vermoorde vader en ziet zijn komst als een samensmelting tussen het Oude Testament en Nieuwe Testament: zijn 'kind van het licht' werd geboren op Tweede Kerstdag, in dat jaar de eerste dag van Chanoeka.



De verwondering
De Verwondering: Eva Durlacher

Eva Durlacher groeide op in de echo van de Holocaust. Vertrouwen in de goedheid van de mensheid kreeg ze hierdoor niet van huis uit mee. Ze voelt een collectieve joodse zielepijn, maar wil het niet daarbij laten. Haar vader, Gerard Durlacher, nam de pen op om zich te kunnen uiten, haar zus Jessica deed hetzelfde. Eva Durlacher koos voor haar eigen weg in de beeldende kunst en als trainer en coach van levensgeschiedenissen. Het boeddhisme gaf haar het inzicht dat ook in de diepste duisternis het wonder plaatsvindt. Dit wordt geïllustreerd in een fragment uit haar vaders boek 'Strepen aan de hemel'. Het getuigt van een onverwacht gebaar van medemenselijkheid dat haar heeft geraakt en blijvend heeft beïnvloed.



De verwondering
De Verwondering: Barbara de Zoete

Om een uitweg te vinden voor de stress die ze ervoer in haar werk, ontdekte Barbara de Zoete het zenboeddhisme. Het bleek zo goed bij haar te passen dat ze haar comfortabele leven opgaf om te kunnen intreden in een klooster in het noorden van het land en zenmonnik te worden. Vorig jaar kwam ze tijdens de revalidatie na een beenbreuk in aanraking met Nijkleaster, de geloofsgemeenschap in Jorwert. Het zette haar leven volledig op z'n kop: De Zoete zette haar hakken in het zand, want ze was er tot dat moment heilig van overtuigd geweest dat haar toekomst bij het zenboeddhisme lag. Toch kon ze niet anders dan aan zichzelf toegeven dat er bij haar in een paar maanden een onstuitbaar godsgeloof was ontstaan. Op de vroege paasmorgen wordt ze gedoopt.



De verwondering
De Verwondering: Eva Durlacher

Eva Durlacher groeide op in de echo van de holocaust. Vertrouwen in de goedheid van de mensheid kreeg ze hierdoor niet van huis uit mee. Ze voelt een collectieve joodse zielepijn, maar wil het niet daarbij laten. Haar vader, Gerard Durlacher, nam de pen op om zich te kunnen uiten, haar zus Jessica deed hetzelfde. Eva Durlacher koos voor haar eigen weg, in de beeldende kunst en als trainer en coach van levensgeschiedenissen.



De verwondering
De Verwondering: Marcel Möring

'Schrijven is voor mij de enige bezigheid die het leven zin geeft', zegt Marcel Möring (1957) in deze aflevering. Möring is auteur van omvangrijke romans waarin de joodse geschiedenis als stof in de kleren van de personages hangt. Opgevoed door een Nederlands Hervormde vader en een joodse moeder vraagt hij zich al jaren af wat het betekent om joods te zijn. Daarbij kan Möring als lid van de naoorlogse generatie niet om de jodenvervolging heen. Marcel Möring kreeg van huis uit weinig religieuze bagage mee, maar was als kind een 'fanatiek bijbellezer'. Leeftijdgenootjes lazen stiekem de Donald Duck in bed, de jonge Marcel dwaalde 's nachts door Bijbelse landschappen, hand in hand met Abraham. Naderhand stortte hij zich vol overgave op de geschriften van de oude kerkvaders. Hij was toen hooguit een jaar of elf. Möring heeft een grenzeloze verbeelding die hij op ieder moment kan aanboren. De verhalen staan te dringen in zijn hoofd. Via het schrijverschap wil hij iets aan de wereld toevoegen, in de hoop dat er een glimp van inzicht ontstaat. In de liefde. Of in de aard van de dolende mens. Marcel Möring: 'Iedereen is thuisloos. De essentie van het bestaan is dat we een plek zoeken waar we thuis zijn, of je nu joods bent of niet. Maar de meeste mensen realiseren het zich niet.'